Geniş biçimli ekranlar ilk olarak taşınabilir bilgisayarlarla hayatımıza girdi ve hızlı bir şekilde taşınabilir sistemlerde standart haline geldi. Günümüzde, çoğu üretici zor yoldan da olsa 4:3 ekrana sahip bir dizüstü bilgisayar üretmenin tepkilere neden olduğunu gördüler. Geniş-biçimli ekranlar masaüstlerine ise 20" panellerle damgalarını vurmaya başladılar. Özellikle son zamanlarda kullanıcıların satın alma eğilimleri bu tür ürünlere doğru ciddi şekilde kaydı: Bu ekranların şekli, insan gözünün dikeyden çok yataya göre olan algılamasına daha uygun. 16:10 biçimliler filmlerle daha iyi uyum sağlıyorlar. Daha yüksek çözünürlük ofis uygulamalarını daha verimli hale getiriyor: Gösterilebilen kolonların artmasından dolayı özellikle de Excel'in kullanımı kolaylaşıyor. Aynı şey yazı yazmak için de geçerli geniş ekran sayesinde yan yana iki Word belgesini ekrana koyabiliyorsunuz. Sonuç olarak 16:10 ekranları pazara sürmek konusunda hiç bir engel yok, en azından pazarlamacılar açısından.
Yine bazı sınırların olduğunu söylemeliyiz. İlk olarak, her ne kadar şekil film izlemeye uygun olsa da panellerin buna uygunluğu tartışma götürür. Geniş ekranların önünü en çok tıkayan şey kullanılan teknolojiden dolayı kaynaklanan video gürültüsüdür. 20" geniş biçimli panellerin ortalama tepki süreleri 19" LCD ekranlarınki kadar iyi değil. Şimdiye kadar 16:10 ekranlar düşük gecikme konusunda ViewSonic VX922'yle rekabet edebildiler. Bu yüzden çok az oyun meraklısı geniş panelli ekranlara geçiş yaptı. Son olarak geniş panelli 20 inç ekranların fiyatı hala 5:4 ekranlardan daha yüksek. Bütün bu nedenleri üst üste koyduğunuzda neden 20 inç ekranların şimdiye kadar pek başarılı olamadığı açık bir şekilde görülüyor.
Ancak ekran üreticileri henüz vazgeçmediler ve durum 20 inç ekranlar söz konusu olduğunda çok değişiklik göstermese de karşı saldırı 19 inç ve 22 inç geniş panelli ekranlarda gerçekleşiyor. İşin ilginç olan kısmı bu geniş ekranlı modellerin fiyatlarının standart biçimli ekranlara göre ciddi şekilde daha düşük olması. Artık geniş panelli bir 19" ekranı 250 $ civarında bir fiyata satın alabiliyorsunuz. Kabul etmeliyiz ki son derece çekici bir teklif.
Peki, bu son derece saldırgan fiyatlandırma politikalarının arkasında ne var? Aslında cevap, ekranların kalitesinin düşmesinden daha çok LCD panel üretim tekniğinden kaynaklanıyor (yani bizim için iyi bir durum). İlk olarak 19 inç geniş panelli ekranlar standart 17 inç ekranlardan sadece %14 daha fazla kullanılabilir alana sahipler, ancak bunun görsel algılanışı kullanıcı üzerinde çok daha fazlaymış gibi bir etki yaratıyor. Bunun nedeni temel olarak uzayı nasıl algıladığımızla alakalı. Yatay şeylere daha eğilimli olan görsel algılamamız sayesinde 19" geniş panelli ekranlar üreticilere fazladan maliyet yüklemeden bu geliştirmeyi hayata geçirme imkanı sağlıyor.
İkinci olarak LCDlerin üretim teknolojisinin yarıiletkenlere çok benzer şekilde olduğunu aklımızdan çıkarmamalıyız. Cam malzeme litografi tekniğiyle basılır ve TFT transistörü cam yüzeyine birikir. Aynı tabakadan daha fazla ekran üretebildiğinizde maliyetin düşeceğini tahmin etmek hiç zor değil: tabakanın maliyetini daha fazla ekrana böldüğümüzde birim maliyet düşecektir. İşte tam bu noktada 19 inç ekranların avantajı ortaya çıkıyor. 1100 mm x 1300 mm boyutlara sahip beşinci nesilden bir tabakadan AU Optronics, Samsung ve Innolux fabrikaları 5:4 biçimli panellerden dokuz adet üretebilirlerken geniş biçimli panellerden 12 adet üretebiliyorlar. Bu yüzden 19" geniş paneller standart 19 inç ekranlara göre daha ucuzlar. Üreticilerden birisi olan ChiMei bu alanda bütün rekorları kırıyor. 1300 mm x 1500 mm boyutlarına sahip tabakadan 15 geniş biçimli LCD paneli üretebiliyor. Altıncı ve yedinci nesil tabakalar daha da büyükler ve bu eğilimi devam ettirecek gibi görünüyorlar.
Yani eğer düşük fiyatlı bir ekran çözümü istiyorsanız 16:10 biçimine kaymak zorunda olduğunuz gerçeğine alışmaya başlayın. Ancak "düşük fiyat" aynı zamanda düşük kalite anlamına gelmiyor, incelemeye aldığımız 19 inç geniş panelli ekranların ortalama kalitesi tatmin edici seviyedeydi. Bu durum incelediğimiz panellerde çıkan geniş başarım farklılıklarını dikkate almamanız gerektiği anlamına gelmiyor. Örneğin, gecikeme değerleri üreticinin hız artırımı (overdrive) kullanıp kullanmamasına göre önemli değişiklikler gösteriyor. Ayrıca bu başarım farklarının üreticilerin söylediği tanımlamalardan anlaşılamadığını söylememize gerek yok! Bu incelemeye katılan modeller üzerinde gecikme ve diğer önemli ölçütleri tek tek deneyerek size en iyiyi seçebilmeniz konusunda yardımcı olmaya çalışacağız.
